- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
Una peste che si chiamava Catilina
Autore: Cicerone
VERSIONE da NEXUS n. 1 pagina 469
Etenim iam diu, patres conscripti, in his periculis coniurationis insidiisque versamur, sed nescio quo pacto omnium scelerum ac veteris furoris et audaciae maturitas in nostri consulatus tempus erupit. Quodsi ex tanto latrocinio iste unus tolletur, videbimur fortasse ad breve quoddam tempus cura et metu esse relevati, periculum autem residebit et erit inclusum penitus in venis atque in visceribus rei publicae. Ut saepe homines aegri morbo gravi cum aestu febrique iactantur, si aquam gelidam biberunt, primo relevari videntur, deinde multo gravius vehementiusque adflictantur, sic hic morbus, qui est in re publica, relevatus istius poena vehementius reliquis vivis ingravescet.
Da molto tempo, padri coscritti, siamo in balia dei pericoli e delle insidie della congiura, ma, non so come, il culmine di ogni scelleratezza, di antiche e folli ribellioni è stato raggiunto nel periodo del mio consolato. Se, di questa banda, soltanto lui verrà eliminato, forse per qualche tempo crederemo di esserci liberati dall'angoscia e dalla paura; ma il pericolo rimarrà, nascosto nelle vene e nelle viscere dello Stato. Come spesso i malati gravi, quando sono assaliti dalle vampate della febbre, credono di trovar ristoro bevendo acqua gelida, ma finiscono per aggravarsi, così la malattia che colpisce lo Stato sarà alleviata con la condanna di Catilina, ma si aggraverà se sarà concessa agli altri la vita.
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
Un re Romano e di cultura Greca
Autore: Cicerone
Primum videtur insitiva quadam disciplina doctior facta esse civitas. influxit enim non tenuis quidam e Graecia rivulus in hanc urbem, sed abundantissimus amnis illarum disciplinarum et artium. fuisse enim quendam ferunt Demaratum Corinthium, et honore et auctoritate et fortunis facile civitatis suae principem; qui cum Corinthiorum tyrannum Cypselum ferre non potuisset, fugisse cum magna pecunia dicitur ac se contulisse Tarquinios, in urbem Etruriae florentissimam. cumque audiret dominationem Cypseli confirmari, defugit patriam vir liber ac fortis, et adscitus est civis a Tarquiniensibus atque in ea civitate domicilium et sedes collocavit. ubi cum de matre familias Tarquiniensi duo filios procreavisset, omnibus eos artibus ad Graecorum disciplinam erudivit
Scipio facile in civitatem receptus esset, propter humanitatem atque doctrinam Anco regi familiaris est factus usque eo ut consiliorum omnium particeps et socius paene regni putaretur. erat in eo praeterea summa comitas, summa in omnis civis opis, auxilii, defensionis, largiendi etiam benignitas. itaque mortuo Marcio cunctis populi suffragiis rex est creatus L. Tarquinius; sic enim suum nomen ex Graeco nomine inflexerat, ut in omni genere huius populi consuetudinem videretur imitatus.
Sembra che in un primo tempo la popolazione divenne più esperta in una disciplina straniera. Affluì infatti dalla Grecia in questa città un ruscelletto non piccolo ma un fiume abbondantissimo di quelle arti e discipline. Dicono infatti che ci fu un certo Demarcato di Corinto senza dubbio il più ragguardevole della sua città sia per onore, sia per autorità e per ricchezze; si dice che questi non avendo potuto sopportare il tiranno di Corinto Cipselo fuggì con ingente quantità di denaro e si recò a Tarquinia, una ricchissima città dell'Etruria. E sentendo che si era stabilita la dominazione di Cipselo, fuggì via dalla patria da uomo libero e forte, fu accolto come cittadino dai Tarquiniensi e in questa città collocò il domicilio e la sede. Qui avendo generato due figli da una matrona Tarquiniense li educo` in tutte le arti secondo il modello greco. Lucumone, dopo che fu accolto senza problemi nella città di Roma, grazie alle buone maniere e all'erudizione diventò amico del re al punto da essere considerato partecipe di tutte le decisioni e quasi associato del regno. Inoltre era in lui una grandissima affabilità, una grandissima benevolenza
verso tutti i cittadini. Pertanto morto Marcio, Lucio Tarquinio fu fatto re con tutti i suffragi del popolo; così infatti aveva cambiato il proprio nome secondo il nome greco, per apparire di aver imitatato la consuetudine di
questo popolo in ogni genere.
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 3
Diuturni silenti, patres conscripti, quo eram his temporibus usus—non timore aliquo, sed partim dolore, partim verecundia—finem hodiernus dies attulit, idemque initium quae vellem quaeque sentirem meo pristino more dicendi. Tantam enim mansuetudinem, tam inusitatam inauditamque clementiam, tantum in summa potestate rerum omnium modum, tam denique incredibilem sapientiam ac paene divinam, tacitus praeterire nullo modo possum.
1. I. Questo giorno, o senatori, segna la fine del lungo silenzio che mi ero imposto (lett. che avevo osservato) in questi anni (lett. tempi), non per qualche timore, ma in parte per l'amarezza e in parte per il riserbo, e il medesimo giorno offre inoltre l'occasione (lett. il principio) per esprimere, secondo la mia abitudine passata, le mie intenzioni e le mie riflessioni (lett. quelle cose che voglio e quelle che penso; o relativa eventuale o interrogativa indiretta). In nessun modo infatti posso far passare sotto silenzio una così grande mitezza, una così rara e inusitata clemenza, una così grande moderazione in (lett. di) una persona pur al culmine del potere (lett. che detiene la massima autorità) e infine una così incredibile e, oserei dire (lett quasi), divina saggezza. .
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
Quid est enim libertas? Potestas vivendi ut velis. Quis igitur vivit, ut vult, nisi qui recta sequitur, quid gaudet officio, cui vivendi via considerata atque provisa est, qui ne legibus quidem propter metum paret, sed eas sequitur et colit, quod id salutare esse maxime iudicat, qui nihil dicit, nihil facit, nihil denique nisi libenter et libere?cuius omnia consilia resque omnes, quas gerit, ab ipso proficiscuntur eodemque referuntur, nec est ulla res, quae plus apud eum polleat quam ipsius voluntas atque iudicium; cui quidem etiam, quae vim habere maximam dicitur, Fortuna ipsa cedit, si, ut sapiens poeta dixit, 'suis ea cuique fingitur moribus. ' Soli igitur hoc contingit sapienti, ut
nihil faciat invitus, nihil dolens, nihil coactus. Quod etsi ita esse pluribus verbis disserendum est, illud tamen et breve et confitendum est, nisi qui ita sit adfectus, esse liberum neminem.
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 3
Saepe et multum hoc mecum cogitavi, bonine an mali plus attulerit hominibus et civitatibus copia dicendi ac summum eloquentiae studium. Nam cum et nostrae rei publicae detrimenta considero et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo, non minimam video per disertissimos homines invectam partem incommodorum; cum autem res ab nostra memoria propter vetustatem remotas ex litterarum monumentis repetere instituo, multas urbes constitutas, plurima bella restincta, firmissimas societates, sanctissimas amicitias intellego cum animi ratione tum facilius eloquentia comparatas. Ac me quidem diu cogitantem ratio ipsa in hanc potissimum sententiam ducit, ut existimem sapientiam sine eloquentia parum prodesse civitatibus, eloquentiam vero sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse numquam.
Spesso e molto ho tra me pensato se più bene o più male abbiamo arrecato agli uomini e alle città la facondia e la somma applicazione allo studio dell'eloquenza: Infatti quando prendo in considerazione i danni della nostra repubblica e ripenso le antiche sventure dei più grandi stati, vedo che una non trascurabile parte di svantaggi fu arrecata dagli uomini più eloquenti; quando, poi, mi pongo a rievocare fatti lontani dalla nostra memoria per antichità, con la testimonianza di opere scritte, capisco che molte città furono fondate, moltissime guerre sedate, alleanze durature e fedelissime amicizie furono stabilite non solo con l'uso della ragione, ma anche più facilmente con l'eloquenza. E la stessa ragione porta me, a lungo in verità pensoso, soprattutto a ritenere con convinzione che la sapienza senza l'eloquenza poco giova alle città, mentre l'eloquenza senza la sapienza troppo e spesso è di danno, non giova mai.