- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
Testo latino Cum saepe multa, tum memini domi in hemicyclio sedentem, ut solebat, cum et ego essem una et pauci admodum familiares, in eum sermonem illum incidere qui tum forte multis erat in ore. Meministi enim profecto, Attice, et eo magis, quod P. Sulpicio utebare multum, cum is tribunus plebis capitali odio a Q. Pompeio, qui tum erat consul, dissideret, quocum coniunctissime et amantissime vixerat, quanta esset hominum vel admiratio vel querella.
E come spesso discorreva di molte cose, così mi ricordo che una volta, sedendo in casa sua nell'emiciclo, secondo il suo solito (c'ero anch'io e alcuni pochi intimi), andò a finire in quel discorso che allora era sulla bocca di molti. E tu ti ricordi certo, Attico, tanto più che eri in gran dimestichezza con Publio Sulpicio quanto fosse lo stupore e la riprovazione della gente, perché egli, tribuno della plebe, avversava con odio mortale Quinto Pompeo, allora console, col quale prima era vissuto in amicizia strettissima.
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
M. vero Catoni, homini ignoto et novo, quo omnes, qui iisdem rebus studemus, quasi exemplari ad industriam virtutemque ducimur, certe licuit Tusculi se in otio delectare, salubri et propinquo loco. Sed homo demens ut isti putant, cum cogeret eum necessitas nulla, in his undis et tempestitatibus ad summam senectutem maluit iactari quam in illa tranquillitate atque otio iucundissime vivere. Omitto innumerabilis viros, quorum singuli saluti huic civitati fuerunt, et qui sunt procul ab aetatis huius; memoria, commemorare eos desino, ne quis se aut suorum aliquem praetermissum queratur. unum hoc definio, tantam esse necessitatem virtutis generi hominum a natura tantumque amorem ad communem salutem defendendam datum, ut ea vis omnia blandimenta voluptatis otique vicerit. Nec vero habere virtutem satis est quasi artem aliquam nisi utare; etsi ars quidem cum ea non utare scientia tamen ipsa teneri potest, virtus in usu sui tota posita est; usus autem eius est maximus civitatis gubernatio
Certamente era lecito (traduciamo con l’imperfetto che suona meglio in italiano) a Marco Catone, uomo sconosciuto e di non nobili origini, dal quale tutti noi, che abbiamo le stesse responsabilità, siamo attirati come da un modello di operosità e saggezza, dilettarsi nell'ozio a Tuscolo, luogo salubre e vicino. Ma ecco che costoro lo considerano un pazzo (quando), pur non essendo costretto da alcuna necessità, preferì, all'estrema vecchiaia, travagliarsi in queste agitazioni e sciagure che vivere assai beatamente nell'ozio e nella tranquillità. E non parlo neppure degli innumerevoli personaggi che contribuirono alla salvezza di Roma e non voglio neppure accennare a coloro che non sono lontani dalle memorie di questa nostra generazione, perché nessuno si lagni né a nome proprio né a nome di qualche parente per qualche nostra omissione. Mi limito soltanto a precisare che la virtù é talmente necessaria al genere umano per legge naturale e che tanto é l'amore che arde nei petti umani per la comune salute, che tutte le blandizie del piacere e dell'ozio sono vinte da quell'impulso generoso. Né la virtù si può possedere come un'arte qualunque che, una volta imparata, si possa metter da parte: bisogna ch'essa, per esistere, sia tutta in pratica; poiché un'arte, anche quando non la si eserciti, la si ritiene per le sue nozioni tecniche, e la virtù invece esiste soltanto nell'uso che se ne fa; ed il più alto uso che si possa farne é quello di governare un popolo
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
Lacedaemonii, qui iam dui contra messenios adverso marte pugnabant, de belli eventu oraculum Delphis consuluerunt. Eos oraculum monuit ut belli ducem ab atheniensibus pterent. Qui, autem, cum responsim cognoverunt, in contemptum lacedaemoniorum tyrtaeum poetam, ludi magistrum, pede claudum, miserunt. poeta tamen, quaquam rei militaris omnino ignarus erat, ad victoria lacedaemonios duxit. Nam, perspiciens illos in difficultatibus esse propter infirmum actorporemi quaedam carmina, in quibus ad bellum hortationes erat, composiut et militibus recita vitut eos ad proelium proximum incitaret. Tyrtaei carminibus animi ad bellum excitati sunt atque contra messenios ardentissime impepum fecerunt. Ad prostremum lacedaemoniorum victoria fuit.
Gli spartani, che già da molto tempo combattevano, Marte avverso, contro i Messeni, consultarono l'oracolo di Delfi sull'esito della guerra. L'oracolo li avvertì di chiedere un duce della guerra. Quelli, tuttavia, non appena seppero il responso, inviaro al cospetto dei Lacedemoni il poeta Tirteo, maestro di gioco, zoppo da un piede. Tuttavia il poeta nonostante fosse completamente all'oscuro (ignorante) di arte militare, portò gli spartani alla vittoria. Vedendo infatti che quelli erano in difficoltà per l'arto (zoppo) arto compose dei versi, nei quali c'era l'esortazione alla guerra, e li recitò ai soldati per spronarlii al combattimento. Con i carmi di Tirteo gli animi furono incitati alla guerra e fecero un fortissimo impatto contro i Messeni. Alla fine la vittoria fu degli spartani.
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
Illud stultissimum, existimare omnia iusta esse quae scita sint in populorum institutis aut legibus. Etiamne si quae leges sint tyrannorum? Si triginta illi Athenis leges inponere voluissent, etsi omnes Athenienses delectarentur tyrannicis legibus, num idcirco eae leges iustae haberentur? Nihilo credo magis illa quam interrex noster tulit, ut dictator quem vellet civium vel indicta causa inpune posset occidere. Est enim unum ius, quo devincta est hominum societas et quod lex constituit una, quae lex est recta ratio imperandi atque prohibendi. Quam qui ignorat, is est iniustus, sive est illa scripta uspiam sive nusquam. Quodsi iustitia est obtemperatio scriptis legibus institutisque populorum, et si ut eidem dicunt utilitate omnia metienda sunt, negleget leges easque perrumpet si potent is qui sibi eam rem fructuosam putabit fore. Ita fit ut nulla sit omnino iustitia, si neque natura est, ea quae propter utilitatem constituitur utilitate illa convellitur. Atqui si natura confirmatura ius non erit, uirtutes omnes tollantur. Vbi enim liberalitas, ubi patriae caritas, ubi pietas, ubi aut bene merendi de altero aut referendae gratiae uoluntas poterit existere? Nam haec nascuntur ex eo quod natura propensi sumus ad diligendos homines, quod fundamentum iuris est.

- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 4
nam efficit hoc philosophia: medetur animis, inanes sollicitudines detra-hit, cupiditatibus liberat, pellit timores. Sed haec eius vis non idem potest apud omnis: tum valet multum, cum est idoneam complexa naturam. Fortis enim non modo fortuna adiuvat, ut est in vetere proverbio, sed multo magis ratio, quae quibusdam quasi praeceptis confirmat vim fortitudinis. Te natura excelsum quendam videlicet et altum et humana despicientem genuit; itaque facile in animo forti contra mortem habita insedit oratio. Sed haec eadem num censes apud eos ipsos valere nisi admodum paucos, a quibus inventa disputata conscripta sunt? Quotus enim quisque philosophorum invenitur, qui sit ita moratus, ita animo ac vita constitutus ac vita constitutus, ut ratio postulat? qui disciplinam suam non ostentationem scientiae, sed legem vitae putet? qui obtemperet ipse sibi et decretis suis pareat? Videre licet alios tanta levitate et iactatione, ut eis fuerit non didi cisse melius, alios pecuniae cupidos, gloriae non nullos, multos libidinum servos, ut cum eorum vita mirabiliter pugnet oratio. Quod quidem mihi videtur esse turpissimum"
TRADUZIONE