- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 2
Videtisne, quos nobis poetae tradiderunt patris ulciscendi causa supplicium de matre sumpsisse, cum praesertim deorum immortalium iussis atque oraculis id fecisse dicantur, tamen ut eos agitent Furiae neque consistere umquam patiantur, quod ne pii quidem sine scelere esse potuerunt? Sic se res habet, iudices: magnam vim, magnam necessitatem, magnam possidet religionem paternus maternusque sanguis; ex quo si qua macula concepta est, non modo elui non potest, verum usque eo permanat ad animum, ut summus furor atque amentia consequatur. Nolite enim putare, quem ad modum in fabulis saepenumero videtis, eos, qui aliquid impie scelerateque commiserunt, agitari et perterreri Furiarum taedis ardentibus. Sua quemque fraus et suus terror maxime vexat, suum quemque scelus agitat amentiaque adficit, suae malae cogitationes conscientiaeque animi terrent; hae sunt impiis assiduae domesticaeque Furiae quae dies noctesque parentium poenas a consceleratissimis filiis repetant.
Non vedete come le Furie perseguitino e non permettano mai che trovino pace coloro che i poeti ci hanno tramandato che per vendicare il padre inflissero una punizione alla madre, tanto più che si dice che essi abbiano fatto ciò secondo comandi e oracoli degli dèi immortali, perché non avrebbero potuto essere giusti senza questo delitto? La cosa sta così, o giudici: il sangue paterno e materno possiede una grande forza, un grande vincolo, un sacro legame; se si riceve una macchia di esso, non solo non può essere lavata, ma si insinua anche nell'animo a tal punto, che ne consegue una furiosa pazzia. Non crediate infatti che coloro che hanno commesso qualcosa con scellerata empietà siano perseguitati e terrorizzati dalle torce ardenti delle Furie, al modo in cui trovate spesso nei racconti. Il proprio inganno e la propria paura tortura ciascuno al massimo grado, il proprio delitto agita ciascuno e lo porta alla follia, i propri cattivi pensieri e la propria coscienza lo terrorizzano. Sono queste, per gli empi, le Furie, ostinate e private, che giorno e notte fanno pagare a figli scelleratissimi la pena delle cattive azioni commesse nei confronti dei genitori.
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 2
Corpora nostra non novimus, qui sint situs partium, quam vim quaeque pars habeat ignoramus; itaque medici ipsi, quorum intererat ea nosse, aperuerunt ut viderentur, nec eo tamen aiunt empirici notiora esse illa, quia possit fieri ut patefacta et detecta mutentur. sed ecquid nos eodem modo rerum naturas persecare aperire dividere possumus, ut videamus terra penitusne defixa sit et quasi radicibus suis haereat an media pendeat. Habitari ait Xenophanes in luna, eamque esse terram multarum urbium et montium: portenta videntur; sed tamen nec ille qui dixit iurare posset ita se rem habere, neque ego non etiam dicitis esse e regione nobis, e contraria parte terrae qui adversis vestigiis stent contra nostra vestigia, quos ἀντίποδας vocatis: cur mihi magis suscensetis qui ista non aspernor quam is qui cum audiunt desipere vos arbitrantur? Hicetas Syracosius, ut ait Theophrastus, caelum solem lunam stellas supera denique omnia stare censet, neque praeter terram rem ullam in mundo moveri; quae cum circum axem se summa celeritate convertat et torqueat, eadem effici omnia quasi stante terra caelum moveretur. atque hoc etiam Platonem in Timaeo dicere quidam arbitrantur, sed paulo obscurius. Quid tu Epicure, loquere: putas solem esse tantulum? 'Egone? nobis quidem tantum. Et vos ab illo inridemini et ipsi ilium vicissim eluditis. liber igitur a tali inrisione Socrates, liber Aristo Chius qui nihil istorum sciri putat posse. Sed redeo ad animum et corpus. satisne tandem ea nota sunt nobis, quae nervorum natura sit quae venarum? tenemusne quid sit animus ubi sit, denique sitne an ut1 Dicaearcho visum est ne sit quidem ullus; si est, trisne partes habeat ut Platoni placuit, rationis irae cupiditatis, an simplex unusque sit; si simplex, utrum sit ignis an anima an sanguis an ut Xenocrates numerus nullo corpore, quod intellegi quale sit vix potest; et quidquid est, mortale sit an aeternum, nam utramque in partem multa dicuntu

- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 2
Quis enim putet aut celeritatem ingeni L. Bruto illi nobilitatis vestrae principi defuisse? qui de matre savianda ex oraculo Apollinis tam acute arguteque coniecerit; qui summam prudentiam simulatione stultitiae texerit; qui potentissimum regem clarissumi regis filium expulerit civitatemque perpetuo dominatu liberatam magistratibus annuis legibus iudiciisque devinxerit; qui collegae suo imperium abrogaverit, ut e civitate regalis nominis memoriam tolleret: quod certe effici non potuisset, nisi esset oratione persuasum. Videmus item paucis annis post reges exactos, cum plebes prope ripam Anionis ad tertium miliarium consedisset eumque montem, qui Sacer appellatus est, occupavisset, M. Valerium dictatorem dicendo sedavisse discordias, eique ob eam rem honores amplissumos habitos et eum primum ob eam ipsam causam Maxumum esse appellatum. ne L. Valerium quidem Potitum arbitror non aliquid potuisse dicendo, qui post decemviralem invidiam plebem in patres incitatam legibus et contionibus suis mitigaverit. Possumus Appium Claudium suspicari disertum, quia senatum iamiam inclinatum a Pyrrhi pace revocaverit; possumus C. Fabricium, quia sit ad Pyrrhum de captivis recuperandis missus orator; Ti. Coruncanium, quod ex pontificum commentariis longe plurumum ingenio valuisse videatur; M'. Curium, quod is tribunus plebis interrege Appio Caeco diserto homine comitia contra leges habente, cum de plebe consulem non accipiebat, patres ante auctores fieri coegerit; quod fuit permagnum nondum lege Maenia lata. Licet aliquid etiam de M. Popilli ingenio suspicari, qui cum consul esset eodemque tempore sacrificium publicum cum laena faceret, quod erat flamen Carmentalis, plebei contra patres concitatione et seditione nuntiata, ut erat laena amictus ita venit in contionem seditionemque cum auctoritate tum oratione sedavit. sed eos oratores habitos esse aut omnino tum ullum eloquentiae praemium fuisse nihil sane mihi legisse videor: tantummodo coniectura ducor ad suspicandum.
Chi può infatti pensare che a quel Lucio Bruto, che fu capostipite del vostro nobile casato, facesse difetto la prontezza d'ingegno, oppure Lui che seppe interpretare con tanto acume e finezza il senso dell'ora colo di Apollo sul bacio da dare alla madre; che seppe mascherare un senno eccellente sotto una simulazione di stolidità; che cacciò un re potentissimo e dispotico, figlio di un re illustrissimo, e pose la città, liberata da un'ininterrotta tirannia, sotto l'autorità dei magistrati annuali, delle leggi e dei giudizi; che depose dal potere il proprio collega, per cancellare dalla città la memoria del nome regale: 'O' e questo certo non si sarebbe potuto ottenere, senza un'eloquenza persuasivamente efficace. Vediamo parimenti che pochi anni dopo la cacciata dei re, quando la plebe si accampò sulla riva dell'Anie ne, a tre miglia dalla città, e occupò quel monte che fu poi chiamato Sacro, il dittatore Marco Valerio placò con la sua parola le discordie civili: per questo motivo gli vennero tributati i più grandi onori, e sempre per la stessa ragione fu il primo a essere chiamato "Massimo". E ritengo che con l'eloquenza riuscisse a ottenere risultati di una discreta efficacia anche Lucio Valerio Potito, che dopo l'odiosa tirannia dei decemviri seppe mitigare, con leggi e allocuzioni, la collera della plebe nei confronti dei senatori. Possiamo supporre facondo Appio Claudio, " giacché seppe distogliere il senato, quando già vi era incline, dall'idea di far pace con Pirro; lo stesso possiamo supporre di Fabrizio, poiché venne inviato come ambasciatore a Pirro per trattare il riscatto dei prigionieri; altrettanto di Tiberio Coruncanio, " Poiché dai registri dei pontefici appare esser stato di grandissimo ingegno; di Manio Curio, " giacché nella sua veste di tribuno della plebe, quando l'interré Appio Cie co, uomo facondo, teneva i comjzi contro la legge -non voìeva infatti accettare un console plebeo -, costrinse i senatori a ratificare l'elezione prima che avesse luogo: in un'epoca in cui non era ancora stata approvata la legge Menia, questo fu veramente un grandissimo successo. Si può fare qualche supposizione anche sul talento di Marco Popìlio, quando era console, e, nella sua qualità di flamine carmentale, faceva un pubblico sacrificio con indosso il mantello sacerdotale, gli venne portata la notizia di un violento tumulto della plebe contro i senatori; arrivò all'assemblea vestito com'era del mantello, e sedò il tumulto con la sua parola, oltre che con la propria autorità. Ma non mi pare di avere letto niente sul fatto che costoro fossero considerati dei veri oratori, o che l'eloquenza conferisse particolari privilegi; sono indotto a supporlo solo per congettura
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 2
Videtisne, quos nobis poetae tradiderunt patris ulciscendi causa supplicium de matre sumpsisse, cum praesertim deorum immortalium iussis atque oraculis id fecisse dicantur, tamen ut eos agitent Furiae neque consistere umquam patiantur, quod ne pii quidem sine scelere esse potuerunt? Sic se res habet, iudices: magnam vim, magnam necessitatem, magnam possidet religionem paternus maternusque sanguis; ex quo si qua macula concepta est, non modo elui non potest, verum usque eo permanat ad animum, ut summus furor atque amentia consequatur. Nolite enim putare, quem ad modum in fabulis saepenumero videtis, eos, qui aliquid impie scelerateque commiserunt, agitari et perterreri Furiarum taedis ardentibus. Sua quemque fraus et suus terror maxime vexat, suum quemque scelus agitat amentiaque adficit, suae malae cogitationes conscientiaeque animi terrent; hae sunt impiis assiduae domesticaeque Furiae quae dies noctesque parentium poenas a consceleratissimis filiis repetant.
Non vedete come le Furie perseguitino e non permettano mai che trovino pace coloro che i poeti ci hanno tramandato che per vendicare il padre inflissero una punizione alla madre, tanto più che si dice che essi abbiano fatto ciò secondo comandi e oracoli degli dèi immortali, perché non avrebbero potuto essere giusti senza questo delitto? La cosa sta così, o giudici: il sangue paterno e materno possiede una grande forza, un grande vincolo, un sacro legame; se si riceve una macchia di esso, non solo non può essere lavata, ma si insinua anche nell'animo a tal punto, che ne consegue una furiosa pazzia. Non crediate infatti che coloro che hanno commesso qualcosa con scellerata empietà siano perseguitati e terrorizzati dalle torce ardenti delle Furie, al modo in cui trovate spesso nei racconti. Il proprio inganno e la propria paura tortura ciascuno al massimo grado, il proprio delitto agita ciascuno e lo porta alla follia, i propri cattivi pensieri e la propria coscienza lo terrorizzano. Sono queste, per gli empi, le Furie, ostinate e private, che giorno e notte fanno pagare a figli scelleratissimi la pena delle cattive azioni commesse nei confronti dei genitori.
- Dettagli
- Scritto da Anna Maria Di Leo
- Categoria: Versioni di Cicerone
- Visite: 2
Diis aliis alii sacerdotes sunto, omnibus diis pontifices, singulis flamines sunto. Virginesque Vestales, castitate semper servata, in urbe custodiunto ignem foci publici sempiternum. Nostrae religionis sacra, privata et publica, eorumque ritus discuntur per publicos sacerdotes. Eorum autem genera sunto tria: unum quod praeest caerimoniis et sacris, alterum quod interpretatur fatidicorum et vatium effata incognita, quae senatus populusque adsciverint. Interpretes autem Iovis optimi maximi, publici augures signis et auspiciis operam danto, disciplinam tenento, sacerdotesque agunto rem duelli et popularem, auspicium praemonento illique obtemperanto. Deorumque ira provisa, caelesti voluntati pareant, caelique fulgura regionibus ratis temperent, urbemque et agros et templa liberata et effata servent.
Vi siano per alcuni Dei altri sacerdoti, per tutti gli Dei il pontefice, vi siano per i singoli i flamini. E le vergini e le vestali, sempre conservata la castità, nella città custodiscano il fuoco perenne del focolare pubblico. Si apprendano le sacre cerimonie della nostra religione, private e pubbliche ed i loro riti tramite sacerdoti pubblici. Di questi siano tre i tipi: uno che presiede le cerimonie ed i sacrifici, un altro interpreta gli oracoli degli indovini e dei vati che il senato ed il popolo approveranno. Inoltre gli interpreti di Giove Ottimo Massimo, i pubblici àuguri facciano previsioni dai presagi e dagli auspici, osservino la regola ed i sacerdoti si occuperanno di duelli o deliberazioni popolari, consultino gli auspici e li osservino. Obbediscano al volere degli dei così vaticinato, distinguano le folgori determinate le regioni del cielo; tengano purificati e consacrati, la città, i campi ed i templi.