Versioni contrastanti sulla morte di Archimede
VERSIONE DI GRECO di Plutarco
Μαλιστα το Αρχιμεδους παθος ηνιασε Μαρκελλον. Ετυχε μεν γαρ αυτος τι καθ' εαυτον ανασκοπων επι διαγραμματος και τη θεωρια δεδωκως αμα την τε διανοιαν και την προσοψιν ου προησθετο την καταδρομην των Ρωμαιων ουδε την αλωσιν της πολεως, αφνω δε επισταντος αυτω στρατιωτου και κελευοντος ακολουθειν προς Μαρκελλον, ουκ εβουλετο πριν η τελεσαι το προβλημα και καταστησαι προς την αποδειςιν. Ο δε οργισθεις και σπασαμενος το ξιφος ανειλεν αυτον. Ετεροι μεν ουν λεγουσιν επιστηναι μεν ευθυς ως αποκτενουντα ξιφηρη τον Τωμαιον, εκεινον δ' ιδοντα δεισθαι και αντιβολειν αναμειναι βραχυν χρονον, ως μη καταλιπη το ζητουμενον ατελες και αθεωρητον, τον δε ου φροντισαντα διαχρησασθαι. Και τριτος εστι λογος, ως κομιζοντι προς Μαρκελλον αυτω των μαθηματικων οργανων σκιοθηρα και σφαιρας και γωνιας, αις εναρμοττει το του ηλιου μεγεθος προς την οψιν, στρατιωται περιτυχοντες και χρυσιον εν τω τευχει δοξαντες φερειν απεκτειναν.
TRADUZIONE
Afflisse Marcello soprattutto la disgrazia di Archimede. Infatti questo si trovò a osservare qualcosa su un disegno geometrico nel modo che gli era solito e, dedicando sia l’attenzione che lo sguardo all’osservazione, non si accorse né dell’attacco dei Romani né della presa della città; quindi, anche se un soldato si era rivolto a lui e lo aveva esortato a seguirlo da Marcello, non voleva farlo prima di aver risolto il problema e di aver dato la dimostrazione; quello, adiratosi ed estratta la spada, lo uccise. Altri dunque dicono che il Romano armato di spada si mise subito ad ucciderlo, ma sebbene Archimede lo pregasse di ottenere un po’ di tempo in più poiché vedeva che ne aveva bisogno per non abbandonare incompiuto e irrisolto, quello, non curandosene, lo uccise. Si concorda dunque sul fatto che Marcello si addolorò e allontanò l’assassino dell’uomo come un maledetto, e che, trovati i familiari (di Archimede) li onorò.