Cicero in libris legerat Archimedem apud Syracusas sepultum esse et in eius momumento sphaeram cum cylindro positam esse. Cum ergo in provincia Sicilia quaestor esset, statuit inquirere ubi praestantissimi illius mathematici sepulcrum esset. Syracusani dicebant se nihil de illa re scire. Cicero tamen narrat se non desperavisse et omnia loca circa urbem diu collustravisse. cum apud portas Agrigentinas frequentia sepulcra repperisset et omnia diligenter oculis investigaret, columella ab eo inventa est, quae undique vepribus at dumetis circumsaepta et fere operta erat, in qua cernebantur sphaerae figura et cylindri. Tum servis imperatum est ut locus falcibus expediretur. Cum statim servi imperata fecissent et aditum ad columnam aperuissent, in eius basi inscriptio adparuit, ex qua cicero comperire potuit esse monumentum, quod tot laboribus quaesiverat.

Il Sepolcro di Archimede versione numero 2 (diversa)
versione latino Cicerone

Archimedis ego quaestor ignoratum ab Syracusanis, saeptum undique et vestitum vepribus et dumetis, indagavi sepulcrum. Tenebam enim quondam senariolos, quos in eius monumento esse inscriptos acceperam, qui declarabant in summo sepulcro sphaeram esse positam cum cyindro. Ego autem cum omnia sepulcra collustratem oculis (est enim ad portas Acragantinas magna frequentia sepulcrorum) animum adverti columellam non multum e dumis eminentem, in qua inerat sphaerae figura et cylindri. Atque ego statim Syracusanis (erant autem urbis principes mecum) dixi me illud arbitrari esse Archimedis sepulcrum. Immissi cum falcibus multi purgarunt et aperuerunt locum. Ita nobilissima Graeciae civitas, quondam vero etiam doctissima, sui civis unius acutissimi monumentum ab homine Arpinate didicit.

Il sepolcro di Archimede versione di latino di Cicerone
traduzioni diverse stesso titolo
versione numero 1 traduzione nova officina

Cicerone aveva letto nei libri che Archimede era sepolto a Siracusa e che nella sua tomba fosse stata sepolta una sfera con un cilindro. Quindi, poiché era questore nella provincia di Sicilia, decise di cercare di scoprire dove si trovasse la tomba di quel famoso matematico. I Siracusani sostenevano di non sapere nulla riguardo quella faccenda. Tuttavia Cicerone narra di non essersi disperato e di aver esplorato a lungo tutti i posti intorno alla città. Dopo aver trovato numerosi sepolcri, e averli tutti scrupolosamente esaminati con i suoi occhi, fu da lui rinvenuta una colonnina, che era circondata da ogni parte e quasi ricoperta da rovi e da rami nella quale si scorgevano le figure di una sfera e di un cilindro. Allora fu ordinato ai servi che il luogo fosse sistemato con falci

versione numero 2 (diversa)

io, (quando ero) questore, scoprii il sepolcro di Archimede non conosciuto dai Siracusani, circondato da tutte le parti e rivestito di cespugli e rovi. Ricordavo infatti alcuni senari di poco conto che sapevo che erano stati incisi sulla sua tomba, i quali dicevano che sulla sommità del sepolcro era stato posta una sfera con un cilindro. Ora, io, mentre scrutavo con lo sguardo tutte (le tombe) - c’è infatti fuori dalla porta sacra di Ciane una gran quantità di sepolcri -, scorsi una colonnina non molto sporgente dai cespugli sulla quale si trovava la figura di una sfera e di un cilindro. Ed io subito dissi ai Siracusani (si trovavano per altro con me i cittadini più ragguardevoli) che pensavo che fosse proprio il sepolcro di Archimede (che cercavo). Così una città della Grecia nobilissima, un tempo anche molto dotta, apprese della tomba tomba del suo cittadino più geniale (lett. : del suo unico cittadino intelligentissimo), apprese da un uomo di Arpino.