Cyrus, subacta Asia et universo Oriente in potestatem redacto, Scythis bellum movit: erat illius gentis regina Tomyris. Cyrus, traiectis copiis, trans Araxen flumen cum aliquantisper in Scythiam processisset, castra posuit. Deinde, simulato metu, refugiens, castra deseruit et vinum atque ea, quae epulis necessaria erant, reliquit. Quod cum nuntiatum reginae esset, adulescentulum filium cum tertia parte copiarum mittit prehensum Cyrum. Adulescens, cum ad castra Cyri venisset, omissis hostibus-incredibile dictu(incredibile a dirsi)-cum suis militibus se vino et epulis dedit: sic tradunt prius ebrietate quam bello Scythae victos esset. Nam Cyrus, his rebus cognitis, noctu revertens eos oppressit et omnes Scythas in somno deprehensos cum reginae filio interfecit. Amiso tanto exercitu et filio, regina animum ad ultionem intendit hostesque, recenti victoria exsultantes, pari fraude circumvenit. Nam Tomyris se refugit, simulata diffidentia propter cladem acceptam, Sic Cyrum ad angustias perduxit et multos Persas trucidavit.
Ciro, sottomessa l'Asia e ridotto tutto l'Oriente in suo potere, muove guerra agli Sciti: la regina di quel popolo era Tomiri. Ciro, trasportate le truppe al di là del fiume Araxes, dopo essere avanzato un breve tratto nella Scizia, pose l'accampamento. Poi, simulata la paura, fuggendo, abbandonò l'accampamento e lasciò il vino e quelle cose che erano necessarie ad un banchetto. Essendo ciò stato riferito alla regina, mandò il il figlio giovinetto con la terza parte delle truppe a prendere Ciro. Il giovane, essendo giunto nell'accampamento di Ciro, rinunciando ad inseguire i nemici - incredibile a dirsi - si diede al vino e al banchetto con i suoi soldati: così si tramanda che gli Sciti furono vinti più con l'ubriachezza che con un'azione di guerra. Infatti Ciro, sapute queste cose, ritornando di notte uccise gli Sciti catturati nel sonno, insieme al figlio della regina. La regina, avendo perduto un così imponente esercito ed il figlio, volse l'animo alla vendetta e raggirò con pari inganno i nemici, esultanti per la recente vittoria. Infatti Tomiri, simulata sfiducia per la strage ricevuta, si diede alla fuga; così attirò Ciro in un luogo angusto e trucidò molti Persiani.