Tres res convenit habere narrationem, ut brevis, ut dilucida, ut veri similis sit; quae quoniam fieri oportere scimus, quemadmodum faciamus, cognoscendum est. Rem breviter narrare poterimus, si inde incipiemus narrare, unde necesse erit; et si non ab ultimo initio repetere volemus; et si summatim, non particulatim narrabimus; et si non ad extremum, sed usque eo, quo opus erit, persequemur; et si transitionibus nullis utemur, et si non deerrabimus ab eo, quod coeperimus exponere; et si exitus rerum ita ponemus, ut ante quoque quae facta sint, scire possint, tametsi nos reticuerimus. Et ne bis aut saepius idem dicamus, cavendum est. Rem dilucide narrabimus, si ut quicquid primum gestum erit, ita primum exponemus et rerum ac temporum ordinem conservabimus, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. Veri similis narratio erit, si, ut mos, ut opinio, ut natura postulat, dicemus.

Conviene che la narrazione abbia tre caratteristiche, che sia breve, brillante, simile al vero; dato che sappiamo che occorre che queste cose siano fatte, bisogna conoscere, come abbiamo fatto. Potremo narrare una cosa brevemente, se incominceremo da lì a narrare, donde sarà necessario; e se non vorremo ripetere dall'inizio alla fine; e se narreremo per sommi capi, non particolarmente; e se non seguiremo fino alla fine, ma fino al punto, in cui occorrerà; e se non useremo alcun passaggio, e se non usciremo da ciò, che avremo incominciato ad esporre e se porremo così l'esito delle cose, da poter conoscere queste cose ancor prima che si realizzino, anche se avremo taciuto. E bisogna badare a non dire due o più volte la stessa cosa. Narreremo la cosa brillantemente, se prima di tutto esporremo così come qualunque cosa sarà stata fatta in primo luogo e conserveremo l'ordine dei fatti e dei tempi, come saranno le imprese o come sembreranno di poter essere realizzate. La narrazione sarà simile al vero, se diremo, com'è costume, com'è opinione, come richiede la natura.
(By Maria D. )

Versione tratta da Cicerone