Cum ab urbe reges pulsi essent, pro libertate populus Romanus arma corripuit. Nam porsenna, rex etruscorum, cum ingentibus copiis aderat, et Tarquinios reducebat. Eum tamen, quamquam occupaverat Ianiculum atque urbem et armis et fame urguebat, populus Romanus sustinuit, reppulit, novissime etiam magna admiratione perculit. quippe horatius cocles, cum hostes undique instantes solus submovere non posset, pontem rescivit, transnatavit Tiberim nec arma dimisit. Mucius Scaevola regem per insidias in castris ipsius adgreditur, sed quia perperam purpuratum eius ictu necat, ardentibus focis inicit manum terroremque geminat dolo. "Erravit" inquit, "sed trecenti (alii)iuvenes Romani iuraverunt se ad idem paratos esse"; Sic quidem viri; sed magna et virginum virtus: Cloelia, una ex obsidibus regi datis, quae e custodia effugerat, per patrium flumen equitabat. Et rex quidem, tantis virtutum territus monstris, obsidione destitit et urbem liberam esse iussit.
Cacciati i re dalla città, il popolo romano prese le armi in difesa della (propria) libertà. Infatti Porsenna, re degli Etruschi, s’avvicinava con ingenti truppe, e cercava di rimettere i Tarquini (sul trono). Tuttavia, benché avesse occupato il Gianicolo e tentasse di mettere in ginocchio la città con le armi e (riducendola alla) fame, il popolo romano sostenne il suo impeto e lo respinse, destando straordinaria ammirazione. Infatti, Orazio Coclite, non potendo affrontare (da) solo i nemici che incalzavano da ogni parte, tagliò il ponte e passò a nuoto il Tevere, senza abbandonare le armi. Muzio Scevola si avvicina al re con l'inganno nel suo stesso accampamento (si traduce singolarmente), ma poiché uccide ingiustamente il suo dignitario con un colpo, pone sui fuochi ardenti una mano e raddoppia l'orrore della colpa. “Sbagliai”, disse, "ma altri trecento giovani Romani giurarono di essere preparati alla medesima cosa”. Cosi’ (furono) veramente uomini: ma grande anche la virtù delle donne (lett. delle vergini). Clelia, una tra gli ostaggi consegnati al re, che era fuggita dalla prigionia, passava a cavallo il fiume patrio. E il re, veramente impressionato per tali dimostrazioni di virtù, abbandonò l’assedio e comandò che la città fosse libera.