Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones sunt, earumque factionum principes sunt qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentio rem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae.

Poiché si è giunti a questo punto, non sembra inopportuno spiegare i costumi di Gallia e Germania e in che cosa differiscano tra loro questi popoli. In Gallia vi sono fazioni non solo in tutte le tribù e in tutti i villaggi e cantoni, ma pressoché anche nelle singole case, e di queste fazioni i capi sono coloro che vengono giudicati avere (si ritiene che abbiano) la massima autorità in base all’opinione di quelli, all’arbitrio e giudizio dei quali è affidato il complesso di tutte le azioni e decisioni. E sembra che ciò sia stato stabilito anticamente per questo scopo, (cioè) affinché nessuno del popolo abbia bisogno di protezione contro uno più potente: infatti ciascuno non permette che i suoi (protetti) siano schiacciati e sopraffatti e, qualora faccia diversamente, non ha più alcuna autorità tra i suoi. Questo medesimo sistema vige nel complesso di tutta la Gallia.